झहीर खानच्या त्या एका बॉलने अख्ख्या आयपीएलच गणित बदलून टाकलं.

क्रिकेट म्हणजे बॉल आणि बॅटचा थेट सामना. या दोन्हीमधील युद्ध कोणी जिंकेल तो विनर. गेल्या अनेक वर्षात बॉलर आणि बॅट्समनची अनेक फेमस युद्धे झाली.

व्हीव रिचर्ड विरुद्ध डेनिस लिली, वेस्ट इंडियन फास्ट बॉलर्स विरुद्ध सुनील गावस्कर, सचिन तेंडुलकर विरुद्ध शेन वॉर्न, किंवा सचिन विरुद्ध शोएब अख्तर.

हे सामने कधी एकतर्फी नव्हते. बॉलर्स आणि बॅट्समन यांनी आपली मेहनत, स्किल आणि स्मार्टनेस यातून ही युद्धे जिंकली होती.

पण गेल्या काही वर्षात हे असे वॉर बंद झालेले आपल्याला दिसतील.

म्हणजे सध्या पारड बॅट्समनच्या बाजूने झुकलेल आहे. झालंय काय की टी20 च्या निमित्ताने क्रिकेट फास्ट झालं.

आपल्या प्रत्येकाला बसून पूर्ण मॅच पाहण्याचा वेळ नाही. कमीतकमी वेळेत जास्तीत जास्त एंटरटेनमेंट पाहिजे असते.

मग एंटरटेनमेंट म्हणजे काय? तर बॅट्समननी मारलेले फोर अँड सिक्स.

मग काय खेळाचे नियम फलंदाजांना फेव्हर करणारे बनवले गेले.  ग्राउंडचे आकार कमी झाले, गोलंदाजीवर बरीच बंधने आली.

या ट्वेन्टी ट्वेन्टी जमान्यात बॅट्समन हे एखाद्या राजाप्रमाणे तर बॉलर हे एखाद्या नोकराप्रमाणे झाले होते.

विशेषतः आयपीएल च्या जत्रेत ख्रिस गेल, एबी डिव्हीलीयर्स सारखे फलंदाज छोट्या केलेल्या ग्राउंडवर बॉलर्स लची धुलाई करत आहेत हे दृश्य कायम दृष्टीस पडत होत.

पण बॅलन्स हा सृष्टीचा नियम आहे. जेव्हा जेव्हा एक बाजू कमकुवत होते तेव्हा कोणीतरी तारणहार येतो आणि दुसरी बाजु सांभाळून धरतो.

आयपीएल मध्ये बॉलर्स साठी तारणहार ठरला, झहीर खानचा नकल बॉल.

नकल बॉल म्हणजे नकली बॉल नाही किंवा हिंदीत म्हणतात तसं कोणाची नकल केलेला बॉल नाही तर तो म्हणजेच इंग्रजी knuckle मध्ये पकडलेला बॉल आहे.

जेव्हा मॅच रंगात आलेली असते, बॅट्समन आक्रमक झालेले असतात तेव्हा या बॉलचा प्रयोग करतात. बॉलरचा हात वेगात फिरतो पण बॉल पडल्यावर अचानक स्लो होतो. फलंदाज कन्फ्युज होऊन आउट होतात.

हा खरंतर बेसबॉलमधला प्रकार आहे.

तिथे अशी बॉलिंग करतात. अस म्हणतात की डेनिस लिलीने एकेकाळी हा प्रकार नेटस मध्ये ट्राय करून पाहिला होता पण त्याला तो इफेकटिव्ह वाटला नव्हता.

अनेक बॉलर्स स्लोवर वन टाकायचे पण दक्षिण आफ्रिकेचा एक बॉलर स्लो बॉल टाकताना एक वेगळाच प्रकार करायचा. झहीर खानने ते पाहिलं होतं.

यातूनच जन्म झाला नकल बॉलचा!

२०११ च्या वर्ल्ड कप ची तयारी सुरू होते. प्रत्येक खेळाडू आप आपल्या पद्धतीने तयार होत होता. भारताचा बॉलिंगचा कप्तान समजला जाणारा झहीर खान आपलं अस्त्र म्हणजेच नकल बॉलला धार लावत होता.

झहीरने तेव्हाचे कोच गॅरी कर्स्टन यांना सोबत घेऊन अनेक महिने प्रॅक्टिस केली आणि थेट २०११ च्या वर्ल्ड कप मध्ये हे पहिल्यांदा हे अस्त्र वापरलं.

इयान बेल, पॉल कॉलिंगवूड, डेव्ह स्मिथ आणि क्वार्टर फायनलमध्ये माईक हसी यांना या बॉलने आउट काढलं.

झहीरने या वर्ल्ड कप मध्ये सर्वात जास्त म्हणजे २१ विकेट काढल्या.

एकार्थे भारताने वर्ल्ड कप जिंकण्यात युवराज सिंग, सचिनच्या बॅटिंग बरोबर सर्वात मोठा वाटा झहीरच्या नकल बॉलचा होता.

झहीरमुळे प्रत्येक फास्टर बॉलर टी20 मध्ये हा बॉल वापरू लागला. हमखास विकेट घेणारा बॉल म्हणून नकल बॉल ओळखला जाऊ लागला.

धडकी भरवणारा यॉर्कर टाकणारा, दोन्ही बाजूने बॉल स्विंग करणारा झहीर खान आपल्या स्लो बॉलने बॅट्समनला अडचणीत आणत होता.

या एका बॉलने झटकन बॉलर बॅट्समन ची लढाई समान लेव्हलला आणून ठेवली.

आयपीएलमध्ये बॅट्समन बॉलरच्या चिंधड्या उडवत होते ते काही प्रमाणात कमी झालं. भुवनेश्वर कुमार वगैरे बॉलर तर अगदी पहिल्या ओव्हरमध्ये सुद्धा नकल बॉल टाकतात. आयपीएलचा सर्वात महत्वाचा बॉल नकल बॉल ठरला.

प्रत्येक खेळात काही खेळाडू असतात जे आपल्या नाविन्यपूर्ण कल्पनांनी खेळाचा इतिहास बदलून टाकतात.

क्रिकेटमध्ये पाकिस्तानी खेळाडूंनी लावलेला रिव्हर्स स्विंगचा शोध, सकलेन मुश्ताकचा दुसरा, डिव्हीलीयर्सचा 360 डिग्री शॉट, धोनीचा हेलिकॉप्टर शॉट या प्रमाणेच झहीर खानच्या नकल बॉलचाही समावेश करावा लागेल हे नक्की.

हे ही वाच भिडू.

Leave A Reply

Your email address will not be published.